Mapowanie strumienia wartości (ang. Value Stream Mapping), to metoda służąca do analizy i usprawnienia przepływu wartości w przedsiębiorstwie. Polega ona na określeniu przepływów informacyjnych, materiałowych oraz elementów fizycznych w obszarze produkcji przedsiębiorstwa, co pozwala na identyfikację i zrozumienie całego procesu produkcyjnego oraz jego późniejszego usprawnienia, co stanowi nieodłączny element Lean.

VSM jest zapisem kroków, jakie podejmowane są podczas procesu produkcyjnego konkretnego wyrobu, zwizualizowanych w postaci mapy strumienia wartości. Analiza poszczególnych faz procesu produkcyjnego obejmuje moment od pozyskania danego surowca do finalizacji produkcji i otrzymania gotowego produktu. Uwzględnia ona czynności dodające oraz niedodające wartości do wyrobów, a także czas ich trwania. Porównanie obydwu czynności z uwzględnieniem czasu ich trwania pozwala określić poziom operacyjnej efektywności systemu produkcji oraz wykryć ewentualne marnotrawstwa najważniejszych zasobów czyli pieniędzy, materiału i czasu.

Mapowanie strumienia wartości składa się z trzech etapów:

  1. Określenie stanu obecnego poprzez stworzenie mapy (Value Stream Analysis – VSA)
  2. Nakreślenie mapy pożądanego stanu przyszłego (Value Stream Design – VSD)

Utworzenie planu działań doskonalenia procesu (Value Stream Work Plan – VSP)